Wie zijn wij?

Jeanne Douwes en Arno Bruitsman hebben als doel om de zilversmeedkunst opnieuw op de kaart te zetten en te behouden als Zaans erfgoed. Dit doen zij o.a. door diepgaand onderzoek, exposities, het schrijven van boeken, het geven van presentaties en het afleggen van werkbezoeken om bewoners van de Zaanstreek informatie te geven over hun zilverwerk. Voor dit doel hebben ze op 4 februari 2019 de vereniging Zaansezilversmeden.nl opgericht. Mocht u een afspraak willen maken of ons werk willen steunen dan kunt u dat laten weten door ons een bericht te sturen.

Jeanne Douwes en Arno Bruitsman tonen het eerste exemplaar van hun boek "Zilveren Meesterwerken uit de Zaanstreek"

Jeanne is een geboren en getogen Zaankanter die zich erg betrokken voelt bij de historie van Zaandam. Arno is een expert op het gebied van antiek Nederlands zilver. Archiefonderzoek en research zijn voor beiden een tijdsbestedingen waarvan ze volop genieten, vooral wanneer er onverwachte ontdekkingen gedaan worden.
In 2019 is hun eerste boek over de Zaanse zilversmedenfamilie S.I. Vet & Zn. uitgegeven en er zijn ook bovendien nog twee boeken in bewerking.

Arno Bruitsman en Jeanne Douwes met het eerste exemplaar van hun boek `Zilveren Meesterwerken uit de Zaanstreek`

Zilveren Meesterwerken uit de Zaanstreek

Een historische biografie van de Joodse zilversmedenfamilie S.I. Vet & Zn.
Het boek is verschenen in april 2019 en handelt over het werk en leven van deze familie die een bijzondere bijdrage heeft geleverd aan de Zaanse gemeenschap. Ruggengraat van dit boek zijn de 21 zilveren meesterwerken die in opdracht zijn gemaakt als geschenk voor o.a. koningin Wilhelmina, tsaar Nicolaas II en directeuren van Zaanse bedrijven zoals Albert Heijn, Honing en William Pont.
Tot aan hun gedwongen vertrek in het begin van de tweede wereldoorlog stond de familie in zeer hoog aanzien. De gehele home pagina is aan dit boek gewijd.
Van april – juni 2022 is er in de ontvangsthal van het stadhuis van Zaanstad een grote expositie over deze familie. Een groot aantal van hun meesterwerken wordt hier tentoongesteld.

Zaanse zilversmeden sinds 1600

Dit is nog een werktitel. Wegens de Covid-19 maatregelen ligt het onderzoek nu grotendeels stil maar we proberen het boek toch nog voor het einde van dit jaar uit te brengen.

Gravure van een zilversmidswerkplaats

In dit boek wordt de veelbewogen geschiedenis van de Zaanse zilversmeedkunst beschreven.
De oudste zilversmid die we gevonden hebben was vanaf ca. 1620 werkzaam in Westzaandam. Zijn zoon en 2 van zijn kleinzoons traden in zijn voetsporen. Maar ook zijn beide dochters bezaten een zilverwinkel met een smederij.
Tot 1728 zijn er in de Zaanstreek in totaal 15 zilversmeden werkzaam geweest. Van 1728-1795 was het voor de Zaanse zilversmeden formeel verboden om hun beroep uit te oefenen.

Van ruim 120 zilversmeden wordt in een korte biografie hun levensloop beschreven met vermelding van hun vakgebied en vestigingsadressen. Uiteraard worden ook voorbeelden van hun werk afgebeeld.
Aan dit boek wordt een extra hoofdstuk toegevoegd met goud- en zilverwerk dat niet gemaakt is door Zaanse zilversmeden maar dat wel belangrijk is als Zaanse erfgoed.

Kerkzilver in de Zaanstreek

De werktitel van ons derde boek. We verwachten dit begin 2022 te kunnen publiceren.
Tijdens de reformatie is in de Zaanstreek het rooms-katholieke kerkzilver volledig verloren gegaan. Het Hof van Holland eiste dat alles werd ingeleverd, zogenaamd om bij te dragen aan de strijd tegen de Spanjaarden. Maar in werkelijkheid wilden ze hiermee voorkomen dat de katholieken hun geloof nog langer konden belijden. In navolging van Johannes Calvijn moesten de hervormden (destijds gereformeerden genoemd) in alles soberheid betracht. Nadat ze de katholieke kerkgebouwen in gebruik genomen hadden werden deze direct ontdaan van alle pracht en praal.
In de Zaanstreek is de katholieke gemeenschap al die tijd relatief groot gebleven en ze kwamen in het geheim bijeen, voor zover het in deze kleine gemeenschappen mogelijk was om dit geheim te houden. Zodra het belijden van het katholieke geloof tijdens het Twaalfjarig Bestand oogluikend werd toegestaan mochten ze weer kerken bouwen. Voorwaarde was wel dat deze niet als zodanig herkenbaar waren, de zogenaamde schuilkerken. De Zaanse katholieken behoorden tot de eersten die weer officiële kerkdiensten hielden en de schuilkerken werden opnieuw uitbundig ingericht. De grote en rijke gemeenschap maakte het mogelijk om weer liturgisch zilver aan te schaffen.

Zilveren wierookschuit 1679

Ons onderzoek is erop gericht om exact te bepalen welke schuilkerk welk kerkzilver heeft aangeschaft. Zo wordt het ook in het boek gepresenteerd, per schuilkerk een overzicht van het daar gebruikte zilverwerk.
Hetzelfde doen we met de Lutherse en hervormde kerken, met de doopsgezinde vermaningen en met de synagoge. Al het zilver uit de 17e en 18e eeuw wordt gefotografeerd en gedocumenteerd. In een enkel geval ook 19e-eeuws zilver wanneer dit een bijzondere culturele of historische waarde heeft.

Zilveren wierookschuit uit 1679

Vereniging Zaansezilversmeden.nl                    KvK 73907138        
ABN▪AMRO     NL04 ABNA 0837 7817 28  t.n.v. ‘Bruitsman-Douwes inz Zaansezilversmeden.nl’