Onderzoek naar Zaans zilver door de eeuwen heen

De vereniging achter ZaanseZilversmeden.nl onderzoekt de geschiedenis van het zilver in de Zaanstreek. Daarbij gaat de aandacht uit naar zilversmeden en hun merken, zilverwinkels, kerkzilver, bijzondere voorwerpen en de mensen en families die daarbij een rol speelden. De resultaten worden via deze website, publicaties en tentoonstellingen toegankelijk gemaakt voor iedereen die belangstelling heeft voor Zaans zilver.

De Zaanse zilversmeden herontdekt

Lange tijd werd aangenomen dat in de Zaanstreek vóór de negentiende eeuw nauwelijks zilversmeden werkzaam waren. Namen van plaatselijke meesters waren vrijwel onbekend en zilveren voorwerpen konden niet als Zaans werk worden herkend.
Onderzoek in de archieven van het Haarlemse zilversmidsgilde bracht daar verandering in. Uit gildeboeken, belastingregisters, notariële akten en andere bronnen bleek dat vóór 1800 tientallen zilversmeden in Zaandam en Krommenie woonden en werkten. Het onderzoek maakte ook duidelijk dat de Zaanstreek tot het keurgebied van Haarlem behoorde. Zaanse zilversmeden moesten hun werk daarom in Haarlem laten keuren, waardoor hun voorwerpen Haarlemse keuren droegen en niet als Zaans zilver herkenbaar waren.
Zo kwamen na eeuwen niet alleen de namen van de Zaanse zilversmeden weer tevoorschijn, maar ook hun meestertekens, werkplaatsen en familieverbanden. Door deze gegevens te verbinden met bewaard gebleven zilveren voorwerpen kon een vrijwel vergeten hoofdstuk uit de Zaanse geschiedenis opnieuw worden geschreven.

Meer onderzoek naar Zaans zilver

De geschiedenis van het Zaanse zilver omvat meer dan alleen de periode van het Haarlemse zilversmidsgilde. De vereniging doet ook onderzoek naar vier eeuwen Zaanse zilverwinkels en ateliers, het zilver uit Zaanse kerken, de Joodse juweliersfamilie Vet en bijzondere zilveren voorwerpen die iets vertellen over de geschiedenis van de Zaanstreek.

Vier eeuwen Zaanse zilverzaken

Van de eerste zilversmeden in de zeventiende eeuw tot de winkels, werkplaatsen en ateliers van nu: dit onderzoek brengt vier eeuwen Zaanse zilverhandel in beeld. Centraal staan de ondernemers en families die zilveren voorwerpen maakten, verkochten en repareerden, en de veranderingen die het vak in de loop der tijd onderging.

Kerkzilver in de Zaanstreek

Zaanse kerken en geloofsgemeenschappen bezitten zilveren voorwerpen die soms al eeuwenlang bij de eredienst worden gebruikt. Onderzoek naar avondmaalszilver, kelken, doopbekkens en andere kerkelijke voorwerpen brengt hun makers, zilvermerken, opdrachtgevers en geschiedenis in beeld. Zo wordt ook zichtbaar welke betekenis dit zilver had voor de verschillende kerkgenootschappen in de Zaanstreek.

S.I. Vet & Zonen

De Joodse juweliersfamilie Vet dreef vanaf 1832 een goud- en zilverzaak in Zaandam. De firma verwierf grote bekendheid met haar zilverwinkels en met 21 uiterst gedetailleerde zilveren modellen van Zaanse gebouwen en bedrijven. Het onderzoek verbindt deze meesterwerken met de geschiedenis van de familie, het bedrijf en de gedwongen sluiting tijdens de Duitse bezetting.

Zaanse geschiedenis in zilver

Zilveren voorwerpen kunnen veel vertellen over de geschiedenis van de Zaanstreek. Herdenkingsstukken, geschenken en gebruiksvoorwerpen verwijzen naar personen, bedrijven, gebouwen en gebeurtenissen uit het verleden. Door hun zilvermerken, opschriften en herkomst te onderzoeken, worden deze voorwerpen tastbare getuigen van de Zaanse geschiedenis.

Actueel op ZaanseZilversmeden.nl

Laatste nieuws

Nieuwe vondsten, publicaties, tentoonstellingen en andere ontwikkelingen rond Zaans zilver worden verzameld op de pagina Laatste nieuws. Ook aanvullingen op het onderzoek, teruggevonden voorwerpen en activiteiten van de vereniging krijgen daar een plaats.

Voorwerp van de maand

Iedere maand wordt een bijzonder zilveren voorwerp uitgelicht. De geschiedenis, de maker, de zilvermerken en de betekenis van het voorwerp laten telkens een ander aspect van het Zaanse zilver zien.