Zilveren voorwerpen uit kerken in Zaandam en de Zaanstreek, geplaatst in de context van de historische kerken en schuilkerken waarvoor zij werden aangeschaft.
Dit boek is in voorbereiding en wordt naar verwachting in 2027 gepubliceerd. Het brengt kerkzilver uit Zaandam en de Zaanstreek bijeen en onderzoekt ieder voorwerp in samenhang met de historische kerk en de periode waarin het werd aangeschaft.
Veel van de historische kerken en schuilkerken bestaan niet meer. Met archiefonderzoek, historische beschrijvingen en oude prenten wordt zichtbaar gemaakt hoe deze kerken eruitzagen en welke plaats zij innamen in de periode waarin het zilver werd aangeschaft. De zilveren voorwerpen worden afgebeeld en beschreven en waar mogelijk gekoppeld aan hun maker, datering, schenker, aanleiding en oorspronkelijke locatie.
Kerk van Assendelft in 1633, Pieter Saenredam “naar ’t leven getekend”.
Nieuw kerkzilver in de zeventiende eeuw
Tijdens de Reformatie ging veel ouder kerkzilver verloren en veranderde het religieuze landschap van de Zaanstreek ingrijpend. Katholieken, lutheranen en doopsgezinden kwamen bijeen in schuilkerken en verborgen gebedsruimten, die in de loop van de zeventiende eeuw opnieuw werden ingericht. De groeiende welvaart in de Zaanstreek maakte het mogelijk om kelken, avondmaalsbekers, schotels, doopzilver en andere voorwerpen aan te schaffen of te schenken. Later gingen ook de aanvankelijk sobere hervormde kerken meer zilveren voorwerpen gebruiken. De inrichting van nieuwe gebedsruimten, de ontwikkeling van de verschillende geloofsgemeenschappen en de toenemende welvaart verklaren samen waarom in deze periode zoveel nieuw kerkzilver werd aangeschaft.
Kerken en geloofsgemeenschappen
Het onderzoek omvat zilveren voorwerpen van rooms-katholieke, oud-katholieke, lutherse en hervormde kerken, doopsgezinde vermaningen en de synagoge. Kerkgemeenschappen werden door de eeuwen heen gesplitst, samengevoegd of verplaatst. Door deze geschiedenis te reconstrueren kan worden vastgesteld voor welke historische kerk een voorwerp oorspronkelijk werd aangeschaft en binnen welke geloofsgemeenschap en periode het werd gebruikt.
Onderzoek in de Zaanse kerken
Voor het onderzoek naar de Zaanse zilversmeden zijn alle kerken in de Zaanstreek bezocht. Zonder uitzondering hebben de kerkgenootschappen ons in de gelegenheid gesteld hun zilveren voorwerpen uitvoerig te onderzoeken en te fotograferen. Daardoor konden meestertekens, andere zilvermerken, inscripties, vervaardigingstechnieken en historische gegevens nauwkeurig worden vastgelegd en met elkaar worden vergeleken. Deze bijzondere medewerking vormt een belangrijke basis voor de publicatie.
Klik op de afbeelding voor een vergroting.
“En is so bij de eerste mael de sylvere beker gebruykt die Eenige Amsterdammer Christenen vereert hebben“
Kerkzilver als historische bron
Een kelk, doopstel, schaal of kandelaar vertelt vaak meer dan alleen wie het voorwerp heeft gemaakt en wanneer. Wapens, inscripties en archiefgegevens kunnen duidelijk maken door wie en bij welke gelegenheid het zilver werd geschonken of aangeschaft. Door deze gegevens te verbinden met de geschiedenis van de betreffende geloofsgemeenschap wordt kerkzilver een bron voor de religieuze en maatschappelijke geschiedenis van de Zaanstreek.
Opzet van het boek
Uitgaande van ieder zilveren voorwerp wordt onderzocht voor welke historische kerk het werd aangeschaft. De voorwerpen worden vervolgens in de context van die kerk en geloofsgemeenschap gepresenteerd. Bij iedere afbeelding komen waar mogelijk de maker, zilvermerken, datering, functie, inscripties en omstandigheden van de aanschaf of schenking aan bod. Historische prenten en archiefbronnen maken daarbij zichtbaar in welke omgeving het voorwerp oorspronkelijk werd gebruikt.
Stel offerbussen met inscriptie: Gezusters Dieuwertje & Maartje Claas Dekker, Diaconessen. Ao/= 1770
Verder op deze website
💠Terug naar Hoofdpagina
💠 Publicaties
💠 Verkoopadressen en online bestellen
Zaansezilversmeden.nl
Vereniging Zaansezilversmeden.nl
KvK 73907138
Informatie
Contact
Privacybeleid
Deze site maakt geen gebruik van advertentie- of trackingcookies